PDA

توجه ! این یک نسخه آرشیو شده میباشد و در این حالت شما عکسی را مشاهده نمیکنید برای مشاهده کامل متن و عکسها بر روی لینک مقابل کلیک کنید : تاریخچه تئاتر در ایران



نگاه...
2012/07/06, 11:07
از آغاز آشنایی ایران با تئاتر غربی تا نهادی شدن تئاتر در حدود یك قرن طول كشید و هنوز نیم قرن دیگر لازم بود تا جامعه سنتی ایران تئاتر را بشناسد، بپذیرد و خود زبانی مستقل و ایرانی در تئاتر بیفكند. برای رعایت ایجاز ، مسیر تحول شدن تئاتر را فهرست وار درج می كنیم:

1- سفرهای هیئت های سیاسی ایرانی و عربی،و نیز اعزام
محصلین ایرانی به خارج كه در غرب با هنر نمایش آشنا می شدند و اطلاعاتی را به صورت سوغات به ایران می آوردند از عوامل عمده ورود تئاتر به ایران شد. از طرفی سفرا و تجار غربی نیز در دوران اقامت خود در ایران، برای سرگرمی و گفتن نمایش هایی را بر پا می كردند و درباریان و صاحب منصبان را دعوت می كردند. این رفت و آمدها و مراودات بتدریج به شكل گرفتن واژگان و فرهنگ نمایش در ایران كمك رساندند.

2- دارالفنون مهمترین پایگاهی بود كه باب ترجمه را در ایران به صورت آكادمیك
گشود. اگر چه در دالفنون بیشتر ترجمه آثار علمی مورد توجه بوده، اما به هر حال در اینجا بود كه هنر ترجمه همچون یك وسیله پر اهمیت آموزشی تلقی شد. از اینجا بود كه مترجمان در زمره ی اهل علم و فرزانگان بشمار رفتند و در جامعه ی فرهنگی و حتی در دربارهایشان نشان و منزلتی یافتند.

3- یكی دیگر از مراحل تئاتر در ایران نتایجی بود كه سفرهای ناصر الدین شاه به غرب و روسیه پدید آورد. ناصر الدین شاه در كنار دیدارهای رسمی خود از مظاهر علمی و ... در شهرهای اروپایی به دیدار نمایشها و سرگرمیهای آنها علاقه نشان می داد كه شرح آن در سفرنامه های خود نوشته است. وی در نوشته های خود از واژه هایی چون اكت Act، سن، لژوكوكمه دلی، باله،اپرا، تماشاخانه و بسیاری از اصطلاحات نمایشی استفاده كرده و چنان است كه گویی این واژه ها در زمان او لااقل برای مخاطبان او قابل فهم بوده اند. دیدارهای مكرر ناصر الدین شاه از تئاتر های غربی موجب شد كه به تقلید از سبك معماری آبرت های لندن ،در سال 1290قمری (تكیه دولت) را بنا كند، تا او هم متقابلاً با نمایش
های ایرای از مهمانهای خارجی پذیرایی كند، یا لااقل با كشورهای غربی به رقابت بپردازند. تكیه دولت كه به منظور اجرای نمایشهایی به شیوه غربی شاخته شده بود، به علت مخالفت مردم و روحانیون آن دوره به محل اجرای تعزیه خوانی و تكیه های مذهبی تبدیل شد.

4- انقلاب مشروطیت و تبعات آن را باید مهمترین انگیزه های تحول
تئاتر در ایران به شمار آورد كه هم خود نهضت و هم شیوه های بروز آن تحت تاثیر غرب بوده است. به نظر می رسد كه در جریان مشروطیت لااقل قشر تحصیلكرده به اهمیت تئاتر پی برده بودند و با تاسیس گروهها و انجمن ها كوشیدند كه تئاتر را به جامعه ی بیدار شده ایرانی معرفی كنند و اگر در این جریان ادامه پیدا می كرد تئاتر امروز وضع دیگری پیدا كرده بود.

5- تاسیس انجمنها و شركتها یكی دیگر از عوامل پیشبرد تئاتر بوده اند. انجمن اخوت كه در سال 1317قمری تاسیس شد و از اولین گروهایی
بود كه دست به فعالیتهایی نظیر كنسرت و نمایش زده است. پس از انجمن اخوت تاسیس شركت فرهنگ را می توان نام برد. در سال 1329 قمری نخستین مكان مستقل نمایش در ایران به نام «تئاتر ملی» دایر شد. تا پیش از تاسیس «تئاتر ملی» انجمنها و مراكز مختلف تحت عناوین گوناگون از تئاتر برای پیشبرد هدفهای سیاسی و تبلیغاتی خود استفاده می كردند ،اما «تئاتر ملی» كه ریاست آن را عبدالكریم خان محقق الدوله به عهده داشت امكانات و بودجه ی خود را از محل خیریه آموزش و پرورش تامین می كرد و مستقلاً در اختیار نمایش و اجرای تئاتر قرار داد. فعالیت های چند ساله «تئاتر ملی»موجب شد كه تئاتر همچون هنری مستقل كه حتی قادر است از نظر مالی خود را تامین كند از طرف مقامات رسمی و مردم شناخته شود و شوق و شوری در میان مردم نسبت به تئاتر بر انگیخته شود. حتی عده ای از دانش جویان كه برای
تحصیل به خارج رفته بودند در رشته تئاتر تحصیل كردند و با دستهای پر علمی و هنری به ایران بازگشتند و بنای تئاتر نوین ایران را طرح ریزی كردند.

6- باید دانست كه در جریان مشروطیت مردم ایران به حقوقی واقف شدند كه پیش از آن از وجود آن آگاه نبودند. در كشور ما حزبهای مختلف ، هر چند به شیوه ی سنتی وجود داشت، اما تئاتر وجود نداشت، لذا به گمان عده ای از منور الفكرها ،تاسیس تئاتر ،گذشته از ارزشهایی كه داشت، نمادی از ترقی و رشد فكری تلقی می شد.

نگاه...
2012/07/06, 11:47
دقيقاً مشخص نيست سابقه تئاتر در ايران به چه موقع باز ميگردد. ولي تئاترهاي اوليه ايراني پيوند عميقي با واقعه كربلا و ساير وقايع و زندگي پيامبران دارد كه عموماً تعزيه ناميده ميشود. تئاتر جديد و مدرن اروپايي همچون بسياري ديگر از مظاهر غربي در زمان ناصرالدين شاه به ايران آمد. تا قبل از سفرهاي سه گانه شاه به اروپا تئاتر غيرتعزيهايي ايران تنها به يك سري نمايشهاي سبك كوچه بازاري خلاصه ميشد. روحوضي و تقليدكاري نمونهاي از آن بود. اشخاصي چون شيخ شيپور، شيخ كرنا و يا كريم شيره اي تئاترهايي فيالبداهه اجرا ميكردند و خاطر شاه منبسط ميگرديد. ولي سفر شاه به اروپا و ديدن عظمت و شكوه اپراها و سالنهاي نمايشي آنجا دل شاه را برد. وي كه شيفته ظاهرسازي بود و قبل از آن تكيه دولت را براي اجراي تعزيه تأسيس كرده بود براي اجراي تئاتر مدرن فرمان به تأسيس سالني در تهران داد.

نقاشباشي پيشقدم اين كار شد و اولين سالن تئاتر ايران را با كاربري نمايشهاي نو در شمال شرقي تكيه دولت و در مدرسه دارالفنون تأسيس كرد (1266ش). سالني با گنجايش سيصد نفر. عوامل نمايش اين تئاتر دانشآموزان مدرسه دارالفنون، معلمان از فرنگ برگشته و تعدادي از معلمان بلژيكي و فرانسوي بودند. نام اولين نمايشها را اين گونه ثبت كردهاند: عروسي اجباري، طبيب اجباري، تنفر از مردم، خر، ترش علي بيك و هانس پينهدوز.

نمايشهاي اوليه اين تئاتر به دليل نابلدي هنروران و فقدان شناخت و نگاه سطحي هنري تماشاچيان چندان موفق نبود. مردم همان روحوضي و تقليدكاري را ترجيح ميدادند. نقاشباشي كه تئاتر خود را در خطر تعطيل ميديد مجبور به استفاده از همان تقليدچيها و مطربان روحوضي درباري چون كريم شيره اي و اسماعيل بزاز و غيره شد تا شايد رونقي به تئاترش بدهد. اين سالن يك سال بيشتر دوام نياورد.

مشروطه شروعي مجدد براي تئاتر مدرن ايران است. نفوذ تفكرات روشنفكري رونقي به آن بخشيد. انجمني چون انجمن اخوت و يا شركت علميه فرهنگ تئاترهاي سياسي فراواني در انتقاد از هيئت حاكمه و حتي شاه مستبد به نمايش گذاشتند.

بعد از فرار محمدعلي شاه و استقرار سياسي، گروههاي تئاتريِ خصوصي شكل گرفت. ديگر تئاتر به تفريح مردم تبديل شده بود. در گوشه و كنار تهران و شهرستانها سالنهايي به نام تئاتر شكل گرفت. سالن گراند هتل، سالن تئاتر ملي و... نمايشهاي مختلفي از نويسندگان ايراني و اروپايي در آن به نمايش درآمد. يكي از اين انجمنهايي كه دست به تأسيس گروه تئاتر زد « كانون ايران جوان» بود. اين انجمن به همت حسن مقدم با تعدادي ديگر از جوانان فرنگستان ديده در آغاز 1300 در تهران تأسيس شد. نمايشنامههايي چون: جعفرخان از فرنگ آمده، ماهيار، دختر قرن بيستم و... بر روي صحنه رفت. از جمله اولين اين تئاترها كه شايد جالبترين و در عين حال عجيبترين آن باشد نمايش « 37 شاهي مسيو منتودوان» به زبان فرانسه و به سرپرستي و كارگرداني مسيو هپنتو شارژدافر فرانسه بود. معلوم نيست كه از چه وقتي كادر سياسي يك سفارتخانه خارجي در تهران دست به اين كار زد. به هر حال در شب دوشنبه پنجم ربيعالاول 1340 (15 آبان 1300) اين نمايش روي سن رفت. پروگرام اين نمايش كه به دست تماشاچيان داده شد در نوع خود جالب و ديدني است...

نگاه...
2012/07/06, 11:48
[Only registered and activated users can see links]





[Only registered and activated users can see links]





[Only registered and activated users can see links]